దేశంలో విద్యుత్ నిల్వకు కేంద్రం భారీ ప్రణాళిక.. రూ.14,500 కోట్లతో కొత్త పథకం!

న్యూఢిల్లీ: దేశంలో పునరుత్పాదక ఇంధన వనరుల ద్వారా ఉత్పత్తి అవుతున్న విద్యుత్‌ను సమర్థంగా వినియోగించుకునేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. విద్యుత్ నిల్వ సామర్థ్యాన్ని పెంచడంతోపాటు గ్రిడ్ వ్యవస్థను మరింత బలోపేతం చేసే దిశగా రూ.14,500 కోట్లతో ప్రత్యేక పథకాన్ని ప్రకటించింది. ఈ పథకం ద్వారా 92 గిగావాట్ అవర్ (GWh) సామర్థ్యం కలిగిన గ్రిడ్ స్థాయి ఎనర్జీ స్టోరేజ్ వ్యవస్థల అభివృద్ధికి ప్రోత్సాహం లభించనుంది. బుధవారం జరిగిన కేంద్ర క్యాబినెట్ సమావేశంలో వయబిలిటీ గ్యాప్ ఫండింగ్ (VGF) పథకానికి ఆమోదం తెలిపారు. ఈ పథకం ఐదేళ్లపాటు, అంటే 2030-31 ఆర్థిక సంవత్సరం వరకు అమల్లో ఉండనుంది. దేశంలో పునరుత్పాదక ఇంధన ఉత్పత్తి పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో విద్యుత్‌ను అవసరమైన సమయంలో వినియోగించుకునేందుకు నిల్వ వ్యవస్థలు కీలకంగా మారుతున్నాయి. 92 GWh విద్యుత్ నిల్వ సామర్థ్యానికి మద్దతు ఈ పథకం కింద మొత్తం 92 GWh గ్రిడ్ స్థాయి విద్యుత్ నిల్వ వ్యవస్థల అభివృద్ధికి కేంద్రం సహకారం అందించనుంది. ఇందులో మూడు రకాల సాంకేతికతలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వనున్నారు. - 30 GWh బ్యాటరీ ఎనర్జీ స్టోరేజ్ సిస్టమ్స్‌ - 60 GWh పంప్డ్ స్టోరేజ్ ప్రాజెక్టులు - 2 GWh అభివృద్ధి చెందుతున్న ఇతర నిల్వ సాంకేతికతలు ఈ విభాగాల ద్వారా దేశంలో ఇంకా ప్రారంభం కాని విద్యుత్ నిల్వ ప్రాజెక్టుల అభివృద్ధికి మద్దతు ఇవ్వనున్నారు. ప్రైవేటు పెట్టుబడులు, కొత్త ప్రాజెక్టులకు ప్రోత్సాహం కల్పించడంలో ఈ పథకం కీలక పాత్ర పోషించనుంది. ప్రస్తుతం దేశంలో అందుబాటులో ఉన్న గ్రిడ్ స్థాయి నిల్వ సామర్థ్యంతో పోలిస్తే ఈ పథకం ద్వారా సృష్టించనున్న కొత్త సామర్థ్యం గణనీయంగా ఉండనుంది. ఇది ప్రస్తుత సామర్థ్యంలో దాదాపు 170 శాతానికి సమానమని నివేదిక పేర్కొంది. 2031-32 నాటికి 411 GWh లక్ష్యం దేశంలో విద్యుత్ నిల్వ వ్యవస్థలను విస్తరించేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం దీర్ఘకాలిక లక్ష్యాన్ని నిర్దేశించింది. 2031-32 నాటికి 411 GWh గ్రిడ్ స్థాయి ఎనర్జీ స్టోరేజ్ సామర్థ్యాన్ని సాధించేందుకు ఈ పథకం దోహదపడనుంది. సౌర, పవన విద్యుత్ వంటి పునరుత్పాదక వనరుల నుంచి ఉత్పత్తయ్యే విద్యుత్‌ను నిల్వ చేసుకోవడం ద్వారా అవసరమైన సమయాల్లో వినియోగించుకునే అవకాశం ఉంటుంది. ముఖ్యంగా విద్యుత్ ఉత్పత్తి, వినియోగం మధ్య సమతుల్యతను కాపాడేందుకు ఇలాంటి నిల్వ వ్యవస్థలు ఉపయోగపడతాయి. గ్రిడ్ నిర్వహణను మెరుగుపరచడంతోపాటు విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థకు అదనపు మద్దతు అందించగలవు. గణాంక వ్యవస్థ ఆధునికీకరణకు రూ.4,371 కోట్లు విద్యుత్ నిల్వ పథకంతోపాటు దేశంలోని గణాంక వ్యవస్థను ఆధునికీకరించేందుకు కూడా కేంద్ర క్యాబినెట్ ఆమోదం తెలిపింది. ఇందుకోసం రూ.4,371 కోట్లతో వికసిత్ భారత్ ఇనిషియేటివ్ ఫర్ స్టాటిస్టికల్ ట్రాన్స్‌ఫర్మేషన్, అనలిటిక్స్ అండ్ రీసెర్చ్ (విస్తార్) పథకాన్ని అమలు చేయనున్నారు. ఈ పథకం కూడా 2030-31 వరకు ఐదేళ్లపాటు కొనసాగనుంది. దేశంలోని గణాంక సమాచార వ్యవస్థను ఆధునిక అవసరాలకు అనుగుణంగా మార్చడం, విశ్లేషణలు, పరిశోధనలకు మద్దతు ఇవ్వడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశంగా ఉంది. లిథియం, నికెల్ ప్రాసెసింగ్‌కు రూ.2,814 కోట్లు దేశీయంగా కీలక ఖనిజాల ప్రాసెసింగ్ సామర్థ్యాన్ని పెంచేందుకు కేంద్రం మరో ముఖ్యమైన నిర్ణయం తీసుకుంది. లిథియం, నికెల్ వంటి ఖనిజాల ప్రాసెసింగ్‌ను ప్రోత్సహించేందుకు రూ.2,814 కోట్ల పథకానికి ఆమోదం తెలిపింది. ఈ పథకం కూడా 2030-31 వరకు అమల్లో ఉండనుంది. ఈ ఖనిజాలు బ్యాటరీలు, విద్యుత్ వాహనాలు, ఇతర ఆధునిక సాంకేతిక రంగాలకు అవసరమైన ముడి పదార్థాలుగా ఉపయోగపడతాయి. వీటి ప్రాసెసింగ్‌ను దేశీయంగా అభివృద్ధి చేయడం ద్వారా దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడం, దేశంలోనే విలువ జోడింపును పెంచడం ఈ పథకం లక్ష్యంగా ఉంది. ప్లాంట్ల ఏర్పాటుకు మూలధన సబ్సిడీ ఈ పథకం కింద రెండు లిథియం, రెండు నికెల్ ప్రాసెసింగ్ ప్లాంట్ల ఏర్పాటుకు మద్దతు ఇవ్వనున్నారు. అర్హత కలిగిన పెట్టుబడిపై 30 శాతం మూలధన సబ్సిడీ అందించనున్నారు. ఒక్కో లిథియం లబ్ధిదారుకు గరిష్ఠంగా రూ.500 కోట్ల వరకు, ఒక్కో నికెల్ లబ్ధిదారుకు గరిష్ఠంగా రూ.900 కోట్ల వరకు మూలధన మద్దతు కల్పించనున్నారు. దీనివల్ల దేశీయంగా ఖనిజాల ప్రాసెసింగ్ రంగంలో పెట్టుబడులకు ప్రోత్సాహం లభించనుంది. మూడు కీలక నిర్ణయాలతో దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు మద్దతు విద్యుత్ నిల్వ సామర్థ్యం పెంపు, గణాంక వ్యవస్థ ఆధునికీకరణ, కీలక ఖనిజాల దేశీయ ప్రాసెసింగ్.. ఈ మూడు రంగాలకు కేంద్ర క్యాబినెట్ ఆమోదం తెలపడం ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. పునరుత్పాదక ఇంధన వినియోగాన్ని ప్రోత్సహించడం, ఆధునిక సాంకేతిక రంగాలకు అవసరమైన ఖనిజాల లభ్యతను మెరుగుపరచడం, సమాచార వ్యవస్థలను ఆధునికీకరించడం ఈ నిర్ణయాల ప్రధాన లక్ష్యాలుగా ఉన్నాయి.