ఇరాన్ ఆంక్షల సడలింపుపై ప్రపంచ మార్కెట్ల దృష్టి

ఇరాన్, అమెరికా మధ్య కొనసాగిన ఉద్రిక్తతలు శాంతి దిశగా కదులుతున్నాయనే సంకేతాలు అంతర్జాతీయంగా చర్చనీయాంశంగా మారాయి. పాకిస్తాన్ మధ్యవర్తిత్వంతో ఇరు దేశాలు యుద్ధం ముగింపు ఒప్పంద పదజాలంపై ముందడుగు వేసినట్లు నివేదికలు చెబుతున్నాయి. అయితే ఒప్పందం పూర్తిగా అమల్లోకి వచ్చే వరకు ప్రాంతీయ పరిస్థితిని స్థిరంగా భావించడం తొందరపాటు అవుతుంది. హోర్ముజ్ జలసంధి రాకపోకలు, ఇరాన్ చమురు ఎగుమతులు, ఆంక్షల సడలింపు వంటి అంశాలు ఈ చర్చల్లో కీలకంగా ఉన్నాయి. హోర్ముజ్ జలసంధి ప్రపంచ ఇంధన రవాణాలో అత్యంత ముఖ్యమైన మార్గాల్లో ఒకటి. అమెరికా ఎనర్జీ ఇన్ఫర్మేషన్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ వివరాల ప్రకారం ప్రపంచ సముద్ర చమురు రవాణాలో పెద్ద భాగం ఈ మార్గం గుండా సాగుతుంది. ఇరాన్‌కూ ఇది ఆర్థికంగా కీలకం. ఆ దేశ ప్రధాన చమురు ఎగుమతి కేంద్రాలు పర్షియన్ గల్ఫ్ ప్రాంతంలో ఉండటంతో, అంతర్జాతీయ మార్కెట్లకు చేరుకోవడానికి హోర్ముజ్ మార్గం ప్రాధాన్యం పెరుగుతుంది. అందుబాటులో ఉన్న గత అంచనాల ప్రకారం, సాధారణ పరిస్థితుల్లో ఇరాన్ రోజువారీ చమురు ఎగుమతి ఆదాయం సుమారు ₹1,190 కోట్ల వరకు ఉండొచ్చని లెక్కలు చెబుతున్నాయి. ఈ ఆదాయం చమురు ధర, ఎగుమతి పరిమాణం, ఆంక్షల తీవ్రత, నౌకా రవాణా పరిస్థితులపై ఆధారపడి మారుతుంది. అందువల్ల ఈ సంఖ్యను స్థిరమైన ఆదాయంగా కాకుండా మార్కెట్ అంచనాగా మాత్రమే చూడాలి. ఒక్కరోజు ఆదాయాన్ని నెలకు లెక్కిస్తే పెద్ద మొత్తంగా కనిపించినా, యుద్ధ సమయంలో వాస్తవ నగదు ప్రవాహం పూర్తిగా భిన్నంగా ఉండొచ్చు. తాజా యుద్ధ వాతావరణం మాత్రం ఇరాన్ చమురు ఎగుమతులపై తీవ్రమైన ఒత్తిడి తెచ్చింది. రాయిటర్స్ నివేదిక ప్రకారం, మే నెలలో ఇరాన్ ముడి చమురు, కండెన్సేట్ ఎగుమతులు ఆరు సంవత్సరాల కనిష్ఠ స్థాయికి పడిపోయాయి. అమెరికా నౌకా నిర్బంధం, హోర్ముజ్ ప్రాంతంలో రవాణా అంతరాయాలు దీనికి కారణమయ్యాయని విశ్లేషకులు పేర్కొన్నారు. మరోవైపు శాంతి ఒప్పందం కుదిరితే, హోర్ముజ్ మార్గం తిరిగి తెరుచుకునే అవకాశం ఉందని తాజా అంతర్జాతీయ నివేదికలు చెబుతున్నాయి. హోర్ముజ్ ఉద్రిక్తతలు కేవలం ఇరాన్‌కే కాదు, భారత్ వంటి చమురు దిగుమతి దేశాలకూ ప్రభావం చూపుతాయి. ఈ మార్గం ద్వారా సౌదీ అరేబియా, ఇరాక్, కువైట్, ఖతార్, యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ వంటి గల్ఫ్ దేశాల నుంచి భారీగా చమురు రవాణా అవుతుంది. రవాణా నిలిచిపోతే అంతర్జాతీయ చమురు ధరలు పెరగవచ్చు. ధరలు పెరిగితే భారతదేశంలో దిగుమతి బిల్లు, ఇంధన ధరలు, ద్రవ్యోల్బణ ఒత్తిడి పెరిగే అవకాశం ఉంది. అందుకే ఈ మార్గంపై ప్రతి సంకేతాన్ని మార్కెట్లు వెంటనే గమనిస్తున్నాయి. ఇరాన్‌కు హోర్ముజ్ మూసివేత ఒక రాజకీయ ఆయుధంలా కనిపించినా, అదే సమయంలో అది ఆ దేశ చమురు ఆదాయాన్నీ దెబ్బతీస్తుంది. అందుకే ఈ జలసంధి విషయంలో ఇరాన్‌కు ఒత్తిడి, అవకాశాలు రెండూ కలిసే ఉంటాయి. శాంతి ప్రక్రియ విజయవంతమైతే ఇరాన్ ఆదాయానికి, ప్రపంచ చమురు మార్కెట్‌కు కొంత స్థిరత్వం లభించే అవకాశం ఉంది. కానీ ఒప్పందం ఆలస్యం అయితే సరఫరా భయం మళ్లీ ధరలను పైకి నెట్టే ప్రమాదం ఉంది. ప్రస్తుతానికి హోర్ముజ్ భద్రతే ఇంధన మార్కెట్‌లో ప్రధాన ప్రమాణంగా నిలిచింది.