జగన్ అక్రమాస్తుల కేసుల్లో రోజువారీ విచారణ కోరిన ఈడీ.. తెలంగాణ హైకోర్టులో పిటిషన్

హైదరాబాద్, అక్టోబర్ 11: వైఎస్ జగన్‌మోహన్ రెడ్డికి సంబంధించిన అక్రమాస్తుల కేసుల్లో విచారణ వేగవంతం చేయాలని ఎన్‌ఫోర్స్‌మెంట్ డైరెక్టరేట్ తెలంగాణ హైకోర్టును ఆశ్రయించింది. ఈ కేసుల్లో సీబీఐ ప్రత్యేక కోర్టు రోజువారీ విచారణ చేపట్టేలా స్పష్టమైన ఆదేశాలు ఇవ్వాలని ఈడీ తన పిటిషన్‌లో కోరింది. సీబీఐ కేసుల ఆధారంగా తాము దాఖలు చేసిన తొమ్మిది ప్రాసిక్యూషన్ కేసులు పదేళ్లకుపైగా పెండింగ్‌లో ఉన్నాయని పేర్కొంది. ఈ వ్యవహారం చాలా సంవత్సరాల న్యాయపరమైన చరిత్ర కలిగినది. గతంలో ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు ఆదేశాల తర్వాత సీబీఐ జగన్ సహా పలువురిపై కేసులు నమోదు చేసింది. అనంతరం మనీలాండరింగ్ కోణంలో ఎన్‌ఫోర్స్‌మెంట్ డైరెక్టరేట్ కూడా దర్యాప్తు ప్రారంభించింది. ఈ కేసుల్లో వివిధ కంపెనీలు, వ్యక్తులు అప్పటి ప్రభుత్వ నిర్ణయాల నుంచి లబ్ధి పొందేందుకు జగన్‌కు సంబంధించిన సంస్థల్లో పెట్టుబడులు పెట్టారన్నది దర్యాప్తు సంస్థల ప్రధాన ఆరోపణ. ఇవి ఆరోపణలే; తుది నేర నిర్ధారణ కోర్టు తీర్పుతోనే జరుగుతుంది. ఈడీ ప్రకారం, 2016 నుంచి 2021 మధ్య నాంపల్లి సీబీఐ ప్రత్యేక కోర్టులో తొమ్మిది కేసులు నమోదయ్యాయి. కోర్టు వాటిని కాగ్నిజెన్స్‌కు తీసుకున్నప్పటికీ, నిందితులు దాఖలు చేసిన డిశ్చార్జి పిటిషన్లు ఇంకా తేలకపోవడంతో అసలు ట్రయల్ పూర్తిస్థాయిలో ముందుకు సాగలేదని ఈడీ వాదిస్తోంది. అరబిందో ఫార్మా, హెటిరో డ్రగ్స్, ఇందూ ప్రాజెక్ట్స్, ఇందూ టెక్‌జోన్, లేపాక్షి నాలెడ్జ్ హబ్, వాన్‌పిక్ ప్రాజెక్ట్స్, వాన్‌పిక్ పోర్ట్స్, రాంకీ ఫార్మా సిటీ, ఇండియా సిమెంట్స్ తదితర సంస్థల లావాదేవీలను దర్యాప్తు సంస్థలు పరిశీలించాయి. కొన్ని పెట్టుబడులు మార్కెట్ విలువలకు మించి జగన్‌కు సంబంధించిన భారతీ సిమెంట్స్, జగతి పబ్లికేషన్స్, జనని ఇన్‌ఫ్రా వంటి కంపెనీల్లోకి వెళ్లాయని ఈడీ ఆరోపిస్తోంది. ఈడీ తాజా పిటిషన్‌లో ప్రధానంగా ఆలస్యంపైనే దృష్టి పెట్టింది. కేసులు నమోదై దశాబ్దానికి పైగా అవుతున్నప్పటికీ, విచారణలో గణనీయ పురోగతి లేదని పేర్కొంది. ప్రత్యేక కోర్టులో జడ్జీల బదిలీలు, డిశ్చార్జి పిటిషన్ల పెండెన్సీ, ఇతర పరిపాలనా కారణాల వల్ల విచారణ ముందుకు సాగలేదని తెలిపింది. నిందితులందరూ వ్యక్తిగతంగా కోర్టుకు హాజరయ్యేలా చూడాలని కూడా ఈడీ కోరినట్లు కథనం చెబుతోంది. అయితే వ్యక్తిగత హాజరు మినహాయింపు, వీడియో కాన్ఫరెన్సింగ్, విచారణ దశ వంటి అంశాలు ఆయా కోర్టుల విచక్షణ, చట్టపరమైన నిబంధనలపై ఆధారపడతాయి. ఈడీ తన పిటిషన్‌లో రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 21 కింద వేగవంతమైన విచారణ హక్కును కూడా ప్రస్తావించింది. సాధారణంగా “speedy trial” హక్కు నిందితులకే కాకుండా, న్యాయవ్యవస్థ సమర్థవంతంగా పనిచేయాల్సిన అవసరాన్ని కూడా ప్రతిబింబిస్తుంది. అయితే వేగవంతమైన విచారణ అంటే న్యాయపద్ధతులను పక్కనబెట్టడం కాదని కోర్టులు గతంలో స్పష్టం చేశాయి. జగన్‌కు సంబంధించిన కేసులపై గతంలో కూడా వేగవంతమైన విచారణ కోరుతూ పిటిషన్లు దాఖలయ్యాయి. మాజీ మంత్రి హరిరామజోగయ్య దాఖలు చేసిన పిటిషన్‌తో పాటు ప్రజాప్రతినిధులపై పెండింగ్ క్రిమినల్ కేసుల విచారణను వేగవంతం చేయాలని కోరుతూ హైకోర్టు సుమోటోగా ఒక వ్యవహారాన్ని నమోదు చేసినట్లు తాజా విచారణలో గుర్తించింది. 2024లోనే జగన్‌కు సంబంధించిన కేసుల్లో రోజువారీ విచారణ చేపట్టాలని, పురోగతి నివేదిక సమర్పించాలని సీబీఐ ప్రత్యేక కోర్టుకు హైకోర్టు ఆదేశాలు ఇచ్చినట్లు ధర్మాసనం గుర్తించినట్లు కథనం తెలిపింది. అయితే ఆ తర్వాత సంబంధిత పిటిషన్లు రెగ్యులర్‌గా లిస్ట్ కాలేదని, ఇప్పటికీ పెండింగ్‌లో ఉన్నాయని పేర్కొంది. తాజాగా ఈడీ దాఖలు చేసిన పిటిషన్‌ను ఆ పాత పిటిషన్లతో కలపాలని హైకోర్టు రిజిస్ట్రీకి ఆదేశించింది. తదుపరి విచారణను అక్టోబర్ 13కు వాయిదా వేసింది. అందువల్ల ఆ తేదీన కోర్టు రోజువారీ విచారణపై మరింత స్పష్టమైన ఆదేశాలు ఇవ్వగలదా అన్నది ఆసక్తికర అంశంగా మారింది. ఈ కేసుల్లో ఒక కీలక న్యాయపరమైన అంశం “క్విడ్ ప్రో కో” ఆరోపణ. దర్యాప్తు సంస్థల వాదన ప్రకారం, కొన్ని కంపెనీలు ప్రభుత్వ నిర్ణయాల ద్వారా ప్రయోజనం పొందిన తర్వాత జగన్‌కు సంబంధించిన కంపెనీల్లో పెట్టుబడులు పెట్టాయి. అయితే ఈ లావాదేవీల స్వభావం, పెట్టుబడుల చట్టబద్ధత, ప్రత్యక్ష సంబంధం, ఉద్దేశం—all కోర్టులో సాక్ష్యాల ఆధారంగా తేలాల్సిన విషయాలు. అందువల్ల మీడియా కథనాల్లో “అక్రమాస్తుల కేసులు” అనే సాధారణ పదం వాడుతున్నప్పటికీ, న్యాయపరంగా ప్రతి చార్జిషీట్, ప్రతి కంపెనీ, ప్రతి లావాదేవీ వేర్వేరు సాక్ష్యాలతో పరిశీలించబడాలి. ఒకే రాజకీయ వ్యక్తి పేరు ఉండటం వల్ల అన్ని కేసులను ఒకేలా చూడటం సరైంది కాదు. ఇలాంటి ఆర్థిక నేరాల కేసులు సహజంగానే సంక్లిష్టంగా ఉంటాయి. వేలాది పేజీల పత్రాలు, బ్యాంకు లావాదేవీలు, కంపెనీ రికార్డులు, ప్రభుత్వ ఉత్తర్వులు, సాక్షుల వాంగ్మూలాలు—all పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది. అదే సమయంలో విచారణ అసాధారణంగా ఆలస్యం అయితే సాక్ష్యాల నాణ్యత, సాక్షుల జ్ఞాపకశక్తి, న్యాయపరమైన సమర్థతపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంటుంది. సుప్రీంకోర్టు కూడా గతంలో ప్రజాప్రతినిధులపై పెండింగ్ క్రిమినల్ కేసులను త్వరగా తేల్చాలని పలు సందర్భాల్లో హైకోర్టులకు సూచించింది. 2020లో జగన్‌పై ఉన్న కేసుల విచారణ మళ్లీ ప్రారంభమైనట్లు అప్పటి ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ రిపోర్టులు పేర్కొన్నాయి. ఇక్కడ మరో ముఖ్యమైన అంశం ఏమిటంటే, కేసులు చాలా కాలంగా పెండింగ్‌లో ఉండటం మాత్రమే నిందితుడు దోషి అని నిరూపించదు. అలాగే ఆలస్యం కారణంగా కేసుల తీవ్రత తగ్గిపోదు. కోర్టు ముందున్న సాక్ష్యాలు, చట్టపరమైన వాదనలు, ప్రాసిక్యూషన్-డిఫెన్స్ వాదనలు ఆధారంగానే తుది నిర్ణయం వస్తుంది. ఈడీ తాజా పిటిషన్ ప్రధానంగా ప్రాసీజరల్ స్పీడ్‌పై దృష్టి పెట్టినట్లు కనిపిస్తోంది. కొత్త ఆరోపణలు చేయడం కంటే ఇప్పటికే నమోదైన కేసుల్లో విచారణ వేగవంతం చేయాలన్నదే కేంద్ర అంశం. అందువల్ల ఈ దశలో “కొత్త కేసులు” లేదా “కొత్త చార్జీలు” వచ్చాయని భావించడం తప్పు. హైకోర్టు అక్టోబర్ 13న ఈడీ పిటిషన్‌ను హరిరామజోగయ్య పిటిషన్, సుమోటో వ్యవహారంతో కలిపి విచారించనుంది. ఆ రోజున ప్రత్యేక కోర్టుకు కొత్త టైమ్‌లైన్ నిర్దేశిస్తారా, రోజువారీ విచారణపై స్పష్టమైన దిశానిర్దేశం ఇస్తారా, లేక పురోగతి నివేదిక కోరుతారా అన్నది తేలవచ్చు. జగన్ తరఫు న్యాయవాదులు ఈడీ వాదనలకు ఎలా స్పందిస్తారన్నది కూడా కీలకం. డిశ్చార్జి పిటిషన్లు నిందితుల చట్టబద్ధ హక్కులో భాగమని, వాటిని ముందుగా తేల్చకుండా ప్రధాన విచారణకు వెళ్లలేమని వాదించే అవకాశం ఉంటుంది. అదే సమయంలో ప్రాసిక్యూషన్ వాటిని ఆలస్యానికి కారణమని పేర్కొంటోంది. ఇలాంటి కేసుల్లో కోర్టు సమతుల్యత పాటించాల్సి ఉంటుంది. ఒకవైపు విచారణ అనవసరంగా ఆలస్యం కాకూడదు; మరోవైపు నిందితులకు అందుబాటులో ఉన్న చట్టపరమైన రక్షణలను తొలగించకూడదు. ఇదే అసలు న్యాయపరమైన పరీక్ష. మొత్తంగా చూస్తే, జగన్‌కు సంబంధించిన అక్రమాస్తుల కేసుల్లో “కొత్త కదలిక”గా ఈడీ తెలంగాణ హైకోర్టును ఆశ్రయించడం నిలుస్తోంది. రోజువారీ విచారణకు ఆదేశాలు ఇవ్వాలని కోరడం ద్వారా దశాబ్దకాల పెండెన్సీని ప్రధాన అంశంగా ముందుకు తెచ్చింది. అయితే తుది దిశ అక్టోబర్ 13 విచారణ తర్వాతే స్పష్టమవుతుంది