తెలంగాణ లోకల్ రిజర్వేషన్‌కు నాలుగేళ్ల రూల్ తప్పనిసరి.. సుప్రీంకోర్టు మరోసారి స్పష్టత

తెలంగాణలో మెడికల్, డెంటల్ కోర్సుల ప్రవేశాల్లో స్థానిక అభ్యర్థి హోదా నిర్ణయానికి అమలులో ఉన్న నాలుగేళ్ల నిబంధనపై సుప్రీంకోర్టు మరోసారి స్పష్టతనిచ్చినట్లు తాజా నివేదికలు వెల్లడిస్తున్నాయి. ఎంబీబీఎస్‌, బీడీఎస్‌ వంటి అండర్‌గ్రాడ్యుయేట్ మెడికల్ కోర్సుల్లో Competent Authority Quota కింద స్థానిక రిజర్వేషన్ పొందాలంటే, సంబంధిత నిబంధనల్లో పేర్కొన్న విధంగా తెలంగాణలో వరుసగా నాలుగు విద్యా సంవత్సరాల అధ్యయనం లేదా వర్తించే నివాస ప్రమాణం ఉండాలని న్యాయస్థానం పునరుద్ఘాటించినట్లు కథనం పేర్కొంటోంది. ఈ అంశానికి సంబంధించిన చట్టపరమైన నేపథ్యం ఇప్పటికే సుప్రీంకోర్టు ముందుకు వచ్చింది. 2025 సెప్టెంబర్ 1న ఇచ్చిన తీర్పులో, తెలంగాణలో “local candidate” నిర్వచనానికి సంబంధించిన నాలుగేళ్ల ప్రమాణాన్ని సుప్రీంకోర్టు సమర్థించింది. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం రూపొందించిన నిబంధన రాష్ట్రపతి ఉత్తర్వులతో అనుసంధానంగా ఉందని, దానిని న్యాయస్థానం మార్చి చదవాల్సిన అవసరం లేదని పేర్కొంది. అదే తీర్పులో కొన్ని ప్రత్యేక వర్గాలకు మినహాయింపులు కల్పించే ప్రతిపాదిత provisoను కూడా కోర్టు నమోదు చేసింది. Sci API ఆ తర్వాత తెలంగాణ ప్రభుత్వం 2025 సెప్టెంబర్ 8న G.O. Ms. No.150 ద్వారా సుప్రీంకోర్టు ఆదేశాలను అమలు చేస్తూ Rule 3ను సవరించింది. ఈ నిబంధన ప్రకారం సాధారణంగా, సంబంధిత qualifying examinationతో ముగిసే నాలుగు వరుస విద్యా సంవత్సరాల్లో తెలంగాణలో చదివిన అభ్యర్థులను స్థానికులుగా పరిగణించే విధానం కొనసాగుతోంది. కొన్ని ప్రత్యేక ఉద్యోగ వర్గాలకు చెందిన తల్లిదండ్రుల పిల్లలు రాష్ట్రం వెలుపల చదవాల్సి వచ్చిన సందర్భాల్లో మినహాయింపులు కూడా ఉన్నాయి. KNRUHS ఈ నాలుగేళ్ల ప్రమాణం ఏకపక్షమని, తెలంగాణలో పుట్టి పెరిగినా మధ్యలో ఇతర రాష్ట్రాల్లో చదివిన విద్యార్థులకు అన్యాయం జరుగుతుందని గతంలో పలువురు అభ్యర్థులు కోర్టులను ఆశ్రయించారు. అయితే సుప్రీంకోర్టు 2025 తీర్పు తర్వాత ఈ విషయంలో చట్టపరమైన స్థితి మరింత స్పష్టమైంది. తెలంగాణ హైకోర్టు కూడా తదుపరి కేసుల్లో సుప్రీంకోర్టు నిర్ణయాన్ని అనుసరిస్తూ నాలుగేళ్ల ప్రమాణాన్ని అమలు చేసింది. 2025లో A. Varshini కేసులో హైకోర్టు, సుప్రీంకోర్టు తీర్పును ప్రస్తావిస్తూ నాలుగు వరుస సంవత్సరాల అధ్యయనం లేదా నివాస ప్రమాణాన్ని స్థానిక అభ్యర్థి నిర్ణయానికి చెల్లుబాటు అయ్యే విధానంగా పేర్కొంది. Indian Kanoon 2026లో కూడా ఈ నిబంధనపై వివాదాలు కొనసాగాయి. ఉదాహరణకు, సెప్టెంబర్ 8, 2026న తెలంగాణ హైకోర్టు విచారించిన Bheemanathi Samhitha కేసులో, అభ్యర్థి స్థానిక హోదా కోసం కోరిన మినహాయింపు Rule 3లోని నిర్దిష్ట exceptions పరిధిలోకి రాదని కోర్టు తేల్చింది. ఆ కేసులో నిబంధనలోని వర్గీకరణను arbitraryగా పరిగణించలేమని పేర్కొంటూ పిటిషన్‌ను డిస్మిస్ చేసింది. Indian Kanoon అయితే నాలుగేళ్ల రూల్ అంటే ప్రతి పరిస్థితిలో ఎలాంటి మినహాయింపూ ఉండదని అర్థం కాదు. సుప్రీంకోర్టు గుర్తించిన proviso ప్రకారం, తెలంగాణ ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల పిల్లలు, తెలంగాణ కేడర్‌కు చెందిన కొన్ని All India Services అధికారుల పిల్లలు, నిర్దిష్ట రక్షణ లేదా భద్రతా సిబ్బంది పిల్లలు, తెలంగాణ ప్రభుత్వానికి చెందిన కొన్ని సంస్థల ఉద్యోగుల పిల్లలు వంటి వర్గాలకు షరతులతో మినహాయింపులు ఉండవచ్చు. అభ్యర్థి లేదా తల్లిదండ్రుల ఉద్యోగ పరిస్థితి, రాష్ట్రం వెలుపల చదివిన సంవత్సరాలు, అవసరమైన ధృవపత్రాలు వంటి అంశాలు కేసు వారీగా పరిశీలించబడతాయి. Sci API 2026లో వచ్చిన కొన్ని హైకోర్టు కేసులు కూడా ఈ exceptions ఎంత ముఖ్యమో చూపిస్తున్నాయి. కేంద్ర ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల పిల్లలకు సంబంధించిన కొన్ని కేసుల్లో, వారి తల్లిదండ్రుల ఉద్యోగ స్వభావం కారణంగా తెలంగాణ వెలుపల చదవాల్సి వచ్చిన పరిస్థితులను కోర్టు పరిశీలించింది. అర్హత ప్రమాణాలు నెరవేరిన సందర్భాల్లో స్థానిక హోదా ప్రయోజనాన్ని విస్తరించిన తీర్పులు కూడా ఉన్నాయి. అందువల్ల “నాలుగేళ్లు తెలంగాణలో చదవకపోతే ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ లోకల్ కాదు” అనే సరళీకరణ సరైంది కాదు; ప్రధాన నియమంతో పాటు చట్టబద్ధ exceptionsను కూడా చూడాలి. CaseMine తాజా పరిణామంలో, నాలుగేళ్ల నిబంధనను సవాల్ చేస్తూ దాఖలైన పిటిషన్‌ను సుప్రీంకోర్టు తిరస్కరించినట్లు నివేదిక పేర్కొంటోంది. అయితే ఈరోజు వెలువడిన నిర్దిష్ట ఉత్తర్వు పూర్తి పాఠం సుప్రీంకోర్టు వెబ్‌సైట్‌లో నేను పరిశీలించిన సమయంలో స్పష్టంగా అందుబాటులో కనిపించలేదు. అందువల్ల తాజా కేసులోని petitioner పేరు, bench composition, ఖచ్చితమైన operative directions వంటి అంశాలకు అధికారిక ఉత్తర్వు వెలువడిన తర్వాత మరింత నిర్ధారణ లభిస్తుంది. కానీ నాలుగేళ్ల స్థానికత ప్రమాణానికి సంబంధించిన ప్రధాన చట్టపరమైన స్థితి మాత్రం 2025 సుప్రీంకోర్టు తీర్పుతో ఇప్పటికే స్థిరపడింది. Sci API మొత్తంగా చూస్తే, తెలంగాణలో MBBS/BDS Competent Authority Quotaలో లోకల్ రిజర్వేషన్ పొందాలనుకునే విద్యార్థులకు నాలుగేళ్ల అధ్యయనం లేదా వర్తించే నివాస ప్రమాణం కీలకంగా కొనసాగుతోంది. అదే సమయంలో, Rule 3లోని ప్రత్యేక మినహాయింపులు తమకు వర్తిస్తాయా లేదా అన్నది విద్యార్థులు అధికారిక అడ్మిషన్ నోటిఫికేషన్, KNRUHS మార్గదర్శకాలు, సంబంధిత ప్రభుత్వ ఉత్తర్వుల ఆధారంగా పరిశీలించడం అవసరం.