అణ్వాయుధాల అభివృద్ధిని శాశ్వతంగా నిలిపివేయాలి.. ఇరాన్‌కు ట్రంప్ హెచ్చరిక

వాషింగ్టన్: అమెరికా–ఇరాన్ మధ్య ఉద్రిక్తతలు మరోసారి పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ కీలక వ్యాఖ్యలు చేశారు. ఇరాన్‌పై మళ్లీ సైనిక చర్యకు దిగే అవకాశాన్ని ఆయన తోసిపుచ్చలేదు. అదే సమయంలో టెహ్రాన్‌తో ఒక ఒప్పందం కుదిరే అవకాశం కూడా ఉందని సంకేతాలిచ్చారు. అయితే ఏ ఒప్పందమైనా ఇరాన్ అణ్వాయుధాన్ని అభివృద్ధి చేయకుండా శాశ్వతంగా నిరోధించాలన్నది తమ ప్రాథమిక షరతని ట్రంప్ స్పష్టం చేశారు. వైట్ హౌస్ గతంలో కూడా ఇరాన్ “permanently and verifiably” అణ్వాయుధాల సాధనను నిలిపివేయాలనే విధానాన్ని పునరుద్ఘాటించింది. దాడా? ఒప్పందమా? ఇరాన్‌పై తదుపరి చర్యల గురించి ప్రశ్నించగా, ట్రంప్ సైనిక చర్య అవకాశాన్ని పూర్తిగా తోసిపుచ్చలేదు. అయితే ఆయన వ్యాఖ్యల సారాంశం ప్రకారం, వాషింగ్టన్ ప్రస్తుతం రెండు మార్గాలను తెరిచి ఉంచుతోంది: ఒకటి – కొత్త సైనిక చర్య రెండు – అణు అంశంపై ఒప్పందం అక్టోబర్ 23న కూడా ట్రంప్, ఇరాన్ యుద్ధాన్ని అమెరికా త్వరగా ముగించగలదని, లేక పరిస్థితిని క్రమంగా “wither” అయ్యేలా చూడవచ్చని వ్యాఖ్యానించారు. ఇరాన్ అణ్వాయుధం పొందకూడదన్నదే ప్రధాన షరతు ట్రంప్ పరిపాలన ఇరాన్ అణ్వాయుధం పొందకూడదన్న విషయాన్ని పదేపదే స్పష్టం చేస్తోంది. వైట్ హౌస్ మార్చిలో విడుదల చేసిన అధికారిక ప్రకటనలో, ఇరాన్‌కు అణ్వాయుధం ఉండటాన్ని అమెరికా అనుమతించబోదని ట్రంప్ పలుమార్లు చెప్పిన వ్యాఖ్యలను సంకలనం చేసింది. మే 2025లో కూడా ట్రంప్, ఇరాన్‌తో ఒప్పందం సాధ్యమే కానీ ఆ దేశం అణ్వాయుధాల సాధనను శాశ్వతంగా, ధృవీకరించగలిగే విధంగా నిలిపివేయాలని పేర్కొన్నారు. గతంలో కూడా ఇదే హెచ్చరిక మార్చి 2026లో వైట్ హౌస్ విడుదల చేసిన వీడియోలో కూడా “ఇరాన్ అణ్వాయుధాలు పొందకుండా అడ్డుకుంటా” అని ట్రంప్ స్పష్టం చేశారు. జూన్‌లో మరో వైట్ హౌస్ వీడియోలో, “ఇరాన్ ఎప్పటికీ అణ్వాయుధం పొందదు” అన్న అంశాన్ని ట్రంప్ ఒప్పందంలో కీలకంగా పేర్కొన్నారు. అంటే తాజా వ్యాఖ్యలు కొత్త policy shift కంటే, గతంలో నుంచే ఉన్న అమెరికా విధానాన్ని మరింత కఠినంగా పునరుద్ఘాటించినవిగా చూడాలి. సైనిక ఉద్రిక్తతలు ఇంకా కొనసాగుతున్నాయి అమెరికా–ఇరాన్ మధ్య యుద్ధం ముగిసిన పరిస్థితి ఇప్పటికీ లేదు. సెప్టెంబర్‌లో జరిగిన చర్చల్లో కూడా రెండు దేశాలు శాంతి ఒప్పందంపై ఇంకా చాలా దూరంగా ఉన్నాయని ఒక ఇరానియన్ అధికారి Reuters‌కు తెలిపారు. అయినప్పటికీ దౌత్య చర్చలు కొనసాగాలని ఇరాన్ పేర్కొంది. ఇక తాజాగా ఇరాన్ అమెరికా సిబ్బందిని లక్ష్యంగా చేసుకునే ప్రయత్నాలు పెంచిందని అమెరికా ఇంటెలిజెన్స్ మెమో హెచ్చరించింది. అక్టోబర్ 23 తేదీతో ఉన్న ఆ మెమోలో కొన్ని కుట్రలు “advanced stages”లో ఉన్నాయని పేర్కొనడంతో, ప్రాంతీయ ఉద్రిక్తతలు మరింత పెరిగాయి. దౌత్యానికి ఇరాన్ తలుపులు పూర్తిగా మూయలేదు తాజాగా ఇరాన్ అమెరికాతో చర్చలకు సిద్ధంగానే ఉందని ఆ దేశ రాయబారి తెలిపాడు. పాకిస్థాన్ మధ్యవర్తిత్వంతో కుదిరిన తాత్కాలిక అవగాహన ఆధారంగా చర్చలు మళ్లీ ప్రారంభించవచ్చని ఇరాన్ సంకేతాలిచ్చింది. దీంతో సైనిక ఒత్తిడి కొనసాగుతున్నప్పటికీ, diplomacy పూర్తిగా ముగిసిపోలేదని తెలుస్తోంది. Pentagon optionsపై జాగ్రత్త అమెరికా సైన్యం ఇరాన్‌పై వివిధ contingency plans సిద్ధం చేయడం అసాధారణం కాదు. CENTCOM వంటి commands సాధారణంగా అధ్యక్షుడి ఆదేశాల మేరకు అమలు చేయగల పలు military options సిద్ధంగా ఉంచుతాయి. అయితే “ప్లాన్ సిద్ధమైంది” అన్నది దాడి ఖరారైంది అన్న అర్థం కాదు. అదేవిధంగా విశ్లేషకులు ఎన్నికల తర్వాత దాడులు జరగవచ్చని చెప్పిన వ్యాఖ్యలు అంచనాలు మాత్రమే; అవి అధికారిక నిర్ణయాలు కావు. ‘రేపే దాడి’ అన్న framing‌పై జాగ్రత్త మీ అసలు కాపీలో “ఆదివారమే దాడులు జరగవచ్చు” అన్న framing ఉంది. ప్రస్తుతం అందుబాటులో ఉన్న విశ్వసనీయ రిపోర్టుల్లో ట్రంప్ సైనిక చర్య అవకాశాన్ని తెరిచి ఉంచినట్లు నిర్ధారణ ఉంది. కానీ “రేపే దాడి ఖాయం” లేదా “ఆదివారమే దాడి” అన్నట్టుగా headlineలో certainty ఇవ్వడం సరైంది కాదు. సురక్షితమైన wording: “ఇరాన్‌పై మళ్లీ దాడి అవకాశాన్ని తోసిపుచ్చని ట్రంప్” మధ్యప్రాచ్యంపై ప్రభావం ఇరాన్–అమెరికా ఘర్షణ మరింత తీవ్రమైతే దాని ప్రభావం కేవలం సైనిక రంగానికే పరిమితం కావదు. ఇప్పటికే మధ్యప్రాచ్యంలో ఉద్రిక్తతల కారణంగా Brent crude ధరలు అధికంగా ఉన్నాయి. అక్టోబర్‌లో ప్రాంతీయ ఆయిల్ ఎగుమతులు పుంజుకున్నప్పటికీ, shipping, insurance costs ఇంకా అధికంగానే ఉన్నాయని Reuters విశ్లేషణ పేర్కొంది. అందువల్ల కొత్త దాడులు జరిగితే crude oil, shipping, insurance, inflationపై మళ్లీ ఒత్తిడి పెరిగే అవకాశం ఉంది. అసలు takeaway ట్రంప్ ప్రస్తుతం ఇరాన్‌పై military pressure + deal option రెండింటినీ తెరిచి ఉంచుతున్నారు. కానీ ఆయన ప్రధాన షరతు స్పష్టంగా ఉంది: ఇరాన్ అణ్వాయుధాన్ని అభివృద్ధి చేసే అవకాశాన్ని శాశ్వతంగా నిరోధించాలి. ఇరాన్ మాత్రం దౌత్యానికి పూర్తిగా తలుపులు మూయలేదు. కాబట్టి ప్రస్తుత పరిస్థితిని “దాడి ఖాయం”గా కాకుండా “military pressure పెరుగుతోంది, diplomacy ఇంకా కొనసాగుతోంది” అన్న framingలో చూడడం సరైనది.