రూ.2,000 దాటితే పెట్రోల్‌కు యూపీఐపై కొత్త ఛార్జీ.. నగదు చెల్లింపుల వైపు బంకుల మొగ్గు?

దేశవ్యాప్తంగా యూపీఐ చెల్లింపుల విషయంలో అక్టోబర్ 15, 2026 నుంచి కొత్త Merchant Discount Rate (MDR) విధానం అమల్లోకి రానుంది. రూ.2,000కు మించిన వ్యక్తి నుంచి వ్యాపారికి చేసే (P2M) యూపీఐ లావాదేవీలపై సాధారణంగా 0.4 శాతం MDR విధించనున్నారు. అయితే ఇంధనం, రైల్వే, టెలికాం, బీమా వంటి కొన్ని ప్రత్యేక రంగాలకు సాధారణ శాతం కాకుండా ప్రత్యేక MDR రేట్లు వర్తించనున్నాయి. ఇంధన చెల్లింపులకు ఒక్కో లావాదేవీపై రూ.5 MDRగా నిర్ణయించినట్లు తాజా నివేదికలు వెల్లడిస్తున్నాయి. ఈ కొత్త విధానం నేపథ్యంలో పెట్రోల్ బంక్ డీలర్లలో ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది. ముఖ్యంగా మధ్యప్రదేశ్ సహా దేశంలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో రూ.2,000కు మించిన ఇంధన కొనుగోళ్లకు యూపీఐ చెల్లింపులు స్వీకరించకుండా నగదు తీసుకోవాలని వినియోగదారులను కోరే అవకాశం ఉందని నివేదికలు పేర్కొంటున్నాయి. పెట్రోల్ పంప్ డీలర్లు ఇంధన లావాదేవీలపై MDR నుంచి పూర్తిస్థాయి మినహాయింపు ఇవ్వాలని కోరుతున్నట్లు సమాచారం. అయితే కొత్త నిబంధనను అర్థం చేసుకునేటప్పుడు ఒక ముఖ్యమైన విషయం గమనించాలి. రూ.2,000కు మించిన యూపీఐ చెల్లింపుపై సాధారణంగా 0.4 శాతం MDR ఉన్నప్పటికీ, ఇంధన రంగానికి ప్రత్యేక రేటు ఉంటుంది. అంటే ఉదాహరణకు ఒక వినియోగదారు పెట్రోల్ లేదా డీజిల్ కోసం రూ.5,000 యూపీఐ ద్వారా చెల్లిస్తే, సాధారణ 0.4 శాతం ప్రకారం రూ.20 MDR కాకుండా ఇంధన కేటగిరీకి వర్తించే రూ.5 MDR నిర్మాణం ఉంటుంది. ఈ మొత్తాన్ని చెల్లించాల్సింది వ్యాపారి వైపు ఉండే MDR వ్యవస్థలోనే. కొత్త MDR విధానం ప్రకారం వినియోగదారులు యూపీఐ ఉపయోగించినందుకు ప్రత్యేకంగా ట్రాన్సాక్షన్ ఫీజు చెల్లించాల్సిన అవసరం లేదని ప్రభుత్వం, సంబంధిత సంస్థలు స్పష్టం చేశాయి. MDR అనేది ప్రధానంగా వ్యాపారి చెల్లించే రుసుము. అంతేకాకుండా ఈ ఛార్జీని నేరుగా వినియోగదారులపై బదిలీ చేయకుండా బ్యాంకులు, పేమెంట్ సంస్థలు వ్యాపారులను పర్యవేక్షించాలని సూచించినట్లు నివేదికలు పేర్కొంటున్నాయి. అయినప్పటికీ పెట్రోల్ బంక్ డీలర్లు ఈ అదనపు వ్యయంపై ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. ఇంధన వ్యాపారంలో మార్జిన్లు పరిమితంగా ఉండటంతో MDR ఖర్చును తాము భరించడం కష్టమవుతుందని కొందరు డీలర్లు అభిప్రాయపడుతున్నారు. మరోవైపు, డిజిటల్ చెల్లింపుల వినియోగం పెరిగిన సమయంలో పెద్ద మొత్తంలో ఇంధనం కొనుగోలు చేసే వాహనదారులు యూపీఐకి అలవాటు పడిపోయారు. అందువల్ల కొన్ని బంకులు రూ.2,000కు మించిన చెల్లింపులను యూపీఐ ద్వారా స్వీకరించకుండా నగదు చెల్లింపును కోరితే వినియోగదారులకు అసౌకర్యం కలగవచ్చనే చర్చ జరుగుతోంది. ఇదిలా ఉండగా, సాధారణ వ్యాపార చెల్లింపులకు రూ.2,000కు మించిన మొత్తంపై 0.4 శాతం MDR అమల్లోకి వస్తుంది. ఈ రేటుకు ఒక్కో లావాదేవీకి గరిష్ఠ పరిమితి కూడా ఉంది. రూ.75,000 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ లావాదేవీలకు MDR గరిష్ఠంగా రూ.300గా ఉంటుంది. మరోవైపు రూ.2,000 వరకు ఉండే P2M యూపీఐ చెల్లింపులకు MDR వర్తించదు. వ్యక్తి నుంచి వ్యక్తికి చేసే P2P యూపీఐ బదిలీలు కూడా ఈ కొత్త MDR పరిధిలోకి రావు. చిన్న వ్యాపారులకు కూడా కొత్త వ్యవస్థలో ప్రత్యేక మినహాయింపులు ఉన్నాయి. యూపీఐ QR ద్వారా నెలకు రూ.1 లక్ష వరకు స్వీకరించే అర్హత కలిగిన చిన్న వ్యాపారులపై MDR వర్తించకుండా నిబంధనలు రూపొందించినట్లు నివేదికలు పేర్కొంటున్నాయి. దీని ఉద్దేశ్యం చిన్న వ్యాపారాల్లో డిజిటల్ చెల్లింపుల వినియోగాన్ని కొనసాగించడం, అదే సమయంలో యూపీఐ వ్యవస్థ నిర్వహణకు అవసరమైన ఆదాయాన్ని చెల్లింపు వ్యవస్థలోనే సమకూర్చడం అని సంబంధిత వివరణలు చెబుతున్నాయి. ప్రస్తుతం పెట్రోల్ బంక్ డీలర్లు ఇంధన లావాదేవీలపై MDR మినహాయింపు కోరుతున్న నేపథ్యంలో, దేశవ్యాప్తంగా అన్ని పెట్రోల్ బంకులు తప్పనిసరిగా యూపీఐని నిలిపివేస్తాయని చెప్పడానికి ఇంకా ఆధారం లేదు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో డీలర్లు అటువంటి నిర్ణయం తీసుకునే అవకాశం ఉందని మాత్రమే తాజా నివేదికలు చెబుతున్నాయి. కాబట్టి వినియోగదారులు అక్టోబర్ 15 నుంచి ప్రతి పెట్రోల్ బంక్‌లో యూపీఐ పూర్తిగా నిలిచిపోతుందని భావించాల్సిన అవసరం లేదు. స్థానిక బంక్ వద్ద అందుబాటులో ఉన్న చెల్లింపు విధానాన్ని ముందుగా తెలుసుకోవడం మంచిది. మొత్తంగా, కొత్త MDR విధానం వల్ల రూ.2,000కు మించిన యూపీఐ వ్యాపార చెల్లింపుల్లో మార్పులు రానున్నాయి. అయితే ఇంధన లావాదేవీలకు ప్రత్యేకంగా రూ.5 MDR విధానం ఉండటంతో, సాధారణ 0.4 శాతం ఛార్జీని పెట్రోల్ కొనుగోళ్లకు నేరుగా వర్తింపజేయడం సరికాదు. పెట్రోల్ బంక్ డీలర్ల స్పందన, బ్యాంకులు మరియు పేమెంట్ సంస్థల అమలు విధానం ఆధారంగా అక్టోబర్ 15 తర్వాత వినియోగదారుల చెల్లింపు అనుభవంలో ప్రాంతాలవారీగా మార్పులు కనిపించే అవకాశం ఉంది