ఆర్టీసీ-మెట్రో కామన్ పాస్ చార్జీలపై పునఃపరిశీలన.. ధరలు తగ్గే అవకాశంపై ఆసక్తి

హైదరాబాద్: నగర ప్రజలకు ఆర్టీసీ బస్సులు, మెట్రో రైళ్లలో ఒకే పాస్‌తో ప్రయాణించే అవకాశం కల్పించేందుకు ఇటీవల ప్రవేశపెట్టిన కామన్ పాస్ చార్జీలను తెలంగాణ ప్రభుత్వం పునఃపరిశీలించనుంది. ప్రస్తుత పాస్ ధరలు సామాన్య ప్రయాణికులకు అధికంగా ఉన్నాయంటూ వస్తున్న అభిప్రాయాల నేపథ్యంలో ప్రభుత్వం ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు రవాణా శాఖ మంత్రి పొన్నం ప్రభాకర్ తెలిపారు. ప్రస్తుతం రోజువారీ ఆర్టీసీ-మెట్రో కామన్ పాస్ ధర రూ.400గా నిర్ణయించారు. ఇందులో మెట్రో వాటా రూ.300 కాగా, ఆర్టీసీ వాటా రూ.100గా ఉంది. ఇదే విధంగా నెలవారీ కామన్ పాస్ ధర రూ.8,500గా నిర్ణయించగా, అందులో మెట్రో వాటా రూ.7,000, ఆర్టీసీ వాటా రూ.1,500గా ఉంది. అయితే ఈ ధరలు సాధారణ ప్రయాణికులకు ఎంతవరకు ఉపయోగకరంగా ఉన్నాయి అన్న ప్రశ్న మొదటి నుంచే వినిపిస్తోంది. ముఖ్యంగా రోజూ కార్యాలయాలకు, విద్యాసంస్థలకు వెళ్లే ప్రయాణికులు పాస్ కొనుగోలు చేయాలంటే దాని ద్వారా పొందే ఆదా ఎంత? అనే లెక్కను పరిశీలిస్తున్నారు. ఒక ప్రయాణికుడు రోజూ బస్సు, మెట్రో రెండింటినీ విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తే కామన్ పాస్ కొంత ప్రయోజనం ఇవ్వవచ్చు. కానీ పరిమిత దూరం మాత్రమే ప్రయాణించే వారికి ఈ ధరలు ఎక్కువగా అనిపించే అవకాశం ఉంది. ఈ నేపథ్యంలో ప్రజల నుంచి ఫిర్యాదులు, సూచనలు రావడంతో పాస్ చార్జీలపై మళ్లీ సమీక్ష చేపట్టాలని ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. ఉప ముఖ్యమంత్రి భట్టి విక్రమార్క సూచన మేరకు ఈ అంశాన్ని పునఃపరిశీలిస్తున్నట్లు మంత్రి పొన్నం ప్రభాకర్ వెల్లడించారు. కామన్ మొబిలిటీ పాస్ ఆలోచనకు మూల ఉద్దేశం నగర ప్రయాణాన్ని సులభతరం చేయడం. ఒకే టికెట్ లేదా పాస్‌తో బస్సు, మెట్రో వంటి విభిన్న రవాణా సేవలను ఉపయోగించగలిగితే ప్రయాణికులకు సౌకర్యం పెరుగుతుంది. ప్రస్తుతం హైదరాబాద్‌లో చాలా మంది ప్రయాణికులు తమ ప్రయాణంలో రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ రవాణా మార్గాలను ఉపయోగిస్తున్నారు. ఉదాహరణకు ఇంటి నుంచి మెట్రో స్టేషన్ వరకు ఆర్టీసీ బస్సులో వెళ్లి, అక్కడి నుంచి మెట్రోలో ప్రయాణించే వారు ఉన్నారు. ఇలాంటి ప్రయాణికులకు ఒకే పాస్ అందుబాటులో ఉంటే ప్రతి ప్రయాణానికి విడిగా టికెట్ కొనుగోలు చేయాల్సిన అవసరం తగ్గుతుంది. డిజిటల్ చెల్లింపులు, స్మార్ట్ కార్డు వ్యవస్థతో అనుసంధానం చేస్తే ప్రయాణ అనుభవం మరింత సులభమవుతుంది. అయితే మంచి ఆలోచనకు సరైన ధర లేకపోతే ప్రజలు దాన్ని ఉపయోగించరు. కామన్ పాస్ విజయవంతం కావాలంటే దాని ధర సాధారణ ప్రయాణికుడు చెల్లించగల స్థాయిలో ఉండాలి. రోజువారీ రూ.400 పాస్‌ను ఉదాహరణగా తీసుకుంటే, ఒక ప్రయాణికుడు ఆ రోజు చాలా ఎక్కువ దూరం ప్రయాణించినప్పుడే అది పూర్తిస్థాయిలో ప్రయోజనం ఇవ్వవచ్చు. సాధారణంగా ఇంటి నుంచి ఆఫీసుకు వెళ్లి తిరిగి వచ్చే ప్రయాణికుడికి వ్యక్తిగత టికెట్లతో పోలిస్తే ఇది ఎక్కువ ఖర్చుగా మారే అవకాశం ఉంది. నెలవారీ రూ.8,500 పాస్ విషయంలో కూడా ఇదే సమస్య కనిపించవచ్చు. నెలకు 22 నుంచి 26 పని దినాలు ప్రయాణించే ఉద్యోగులు సాధారణ మెట్రో, బస్సు టికెట్లతో తమ ఖర్చు ఎంత అవుతుందో పోల్చుకుని కామన్ పాస్ కొనుగోలు చేయాలా వద్దా నిర్ణయిస్తారు. పాస్ ధరను ఎక్కువగా నిర్ణయిస్తే దాని వినియోగం తక్కువగా ఉండే ప్రమాదం ఉంది. దాంతో కామన్ పాస్ వ్యవస్థ ఏర్పాటు చేసిన అసలు ఉద్దేశం నెరవేరదు. మరోవైపు పాస్ ధర చాలా తక్కువగా నిర్ణయిస్తే ఆర్టీసీ, మెట్రో సంస్థల ఆదాయంపై ప్రభావం పడవచ్చు. కాబట్టి ప్రయాణికుల ప్రయోజనం, రవాణా సంస్థల ఆర్థిక స్థిరత్వం మధ్య సమతుల్యం అవసరం. ఇక్కడే ధరల పునఃపరిశీలన కీలకమవుతుంది. ప్రభుత్వం ప్రయాణికుల వాస్తవ వినియోగ ధోరణులు, సగటు ప్రయాణ దూరం, రోజువారీ బస్సు-మెట్రో మార్పిడులు వంటి డేటాను పరిశీలించాలి. ఒకే ఫ్లాట్ రేట్ కాకుండా వేర్వేరు వర్గాల పాస్‌లను కూడా పరిశీలించవచ్చు. ఉదాహరణకు చిన్న దూర ప్రయాణికులు, సాధారణ ఉద్యోగులు, అధిక ప్రయాణం చేసే వారు, విద్యార్థులు వంటి వర్గాలకు వేర్వేరు ప్యాకేజీలు ఉండవచ్చు. రోజువారీ, వారాంత, వారపు, నెలవారీ పాస్‌లను వేర్వేరు ధరలతో అందిస్తే వినియోగదారులకు ఎంపిక పెరుగుతుంది. ప్రస్తుతం కేవలం రోజువారీ, నెలవారీ ధరల మధ్య పెద్ద వ్యత్యాసం ఉండటం వల్ల మధ్యస్థ వినియోగదారులకు సరైన ఎంపిక లేకపోవచ్చు. వారపు కామన్ పాస్ కూడా ప్రయోజనకరంగా ఉండొచ్చు. ఉద్యోగం లేదా తాత్కాలిక పనుల కోసం నగరానికి వచ్చే వారికి ఇది ఉపయోగపడుతుంది. విద్యార్థుల కోసం ప్రత్యేక రాయితీ కామన్ పాస్ ప్రవేశపెడితే బస్సు, మెట్రో వినియోగం పెరిగే అవకాశం ఉంది. ఇది వ్యక్తిగత వాహనాలపై ఆధారాన్ని తగ్గించడంలో కూడా సహాయపడుతుంది. హైదరాబాద్ నగరంలో ట్రాఫిక్ సమస్య రోజురోజుకు పెరుగుతోంది. ప్రైవేట్ కార్లు, ద్విచక్ర వాహనాల వినియోగం అధికంగా ఉండటం వల్ల ప్రధాన రహదారులపై రద్దీ పెరుగుతోంది. పబ్లిక్ ట్రాన్స్‌పోర్ట్‌ను చౌకగా, సులభంగా అందుబాటులోకి తీసుకురావడం ద్వారా ట్రాఫిక్ ఒత్తిడిని తగ్గించవచ్చు. కామన్ పాస్ ఈ లక్ష్యానికి ఉపయోగపడగల సాధనం. కానీ ధరలు ఎక్కువగా ఉంటే ప్రజలు వ్యక్తిగత వాహనాలనే కొనసాగించే అవకాశం ఉంది. ఇది పబ్లిక్ ట్రాన్స్‌పోర్ట్ ప్రోత్సాహ లక్ష్యానికి విరుద్ధం. కామన్ పాస్ విజయవంతం కావాలంటే టికెట్ వ్యవస్థ మాత్రమే కాదు, బస్సు-మెట్రో సమన్వయం కూడా మెరుగ్గా ఉండాలి. మెట్రో స్టేషన్లకు వెళ్లే ఫీడర్ బస్సులు సమయానికి అందుబాటులో ఉండాలి. అలాగే మెట్రో స్టేషన్ నుంచి చివరి గమ్యస్థానం వరకు లాస్ట్ మైల్ కనెక్టివిటీ బలంగా ఉండాలి. లేకపోతే ప్రయాణికుడు కామన్ పాస్ కొనుగోలు చేసినా అదనంగా ఆటో, క్యాబ్ ఖర్చు చేయాల్సి వస్తుంది. బస్సు రూట్లు, మెట్రో స్టేషన్ల మధ్య సరైన కనెక్టివిటీ లేకపోతే కామన్ పాస్ ఆకర్షణ తగ్గుతుంది. ప్రయాణికులకు ఒకే కార్డు లేదా మొబైల్ యాప్ ద్వారా రెండు సేవలను ఉపయోగించే అవకాశం ఉండాలి. ప్రతి సారి వేర్వేరు కౌంటర్ల వద్ద ధృవీకరణ అవసరం ఉంటే వ్యవస్థ అసౌకర్యంగా మారుతుంది. టెక్నికల్ ఇంటిగ్రేషన్ కూడా కీలకం. ఆర్టీసీ టికెటింగ్ వ్యవస్థ, మెట్రో AFC గేట్లు ఒకే పాస్‌ను గుర్తించగలగాలి. అదే సమయంలో ఆదాయం పంచుకునే విధానం పారదర్శకంగా ఉండాలి. ఒక ప్రయాణికుడు ఎక్కువగా మెట్రో ఉపయోగించాడా, బస్సు ఉపయోగించాడా అన్నదాని ఆధారంగా సంస్థల మధ్య ఆదాయం ఎలా పంచుకుంటారు అన్నది స్పష్టంగా ఉండాలి. ప్రస్తుతం రోజువారీ పాస్‌లో మెట్రోకు రూ.300, ఆర్టీసీకి రూ.100గా వాటా నిర్ణయించారు. నెలవారీ పాస్‌లో మెట్రోకు రూ.7,000, ఆర్టీసీకి రూ.1,500 కేటాయించారు. ఈ నిష్పత్తి కూడా సమీక్షలో భాగమయ్యే అవకాశం ఉంది. ప్రజలు వాస్తవంగా ఎంత మేర బస్సు, మెట్రో ఉపయోగిస్తున్నారో ఆధారంగా వాటా నిర్మాణం మారవచ్చు. ప్రభుత్వం ప్రజల అభిప్రాయాలను సేకరిస్తున్నట్లు మంత్రి తెలిపారు. ఇది మంచి చర్యే అయినప్పటికీ, కేవలం ఫిర్యాదుల సంఖ్యను మాత్రమే కాకుండా వినియోగ డేటాను కూడా పరిశీలించడం అవసరం. ఎన్ని పాస్‌లు విక్రయించబడ్డాయి? వాటిని కొనుగోలు చేసిన వారు రోజుకు ఎంత ప్రయాణిస్తున్నారు? ఎంతమంది పాస్ కొనుగోలు చేసి తిరిగి కొనసాగించలేదు? వంటి వివరాలు నిజమైన ధర నిర్ణయానికి ఉపయోగపడతాయి. పాస్ ధర తగ్గితే వినియోగదారుల సంఖ్య పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. తక్కువ ధరతో ఎక్కువ మంది ప్రయాణిస్తే మొత్తం ఆదాయం కూడా పెరగవచ్చు. ఇది సాధారణంగా పబ్లిక్ ట్రాన్స్‌పోర్ట్‌లో కనిపించే ఎకానమీ ఆఫ్ స్కేల్. తక్కువ ధరతో ఎక్కువ వినియోగం పొందడం ఒక వ్యూహం కావచ్చు. అయితే ధర తగ్గింపుతోపాటు సేవా నాణ్యత కూడా మెరుగ్గా ఉండాలి. బస్సులు సమయానికి రావడం, మెట్రోలో రద్దీ నియంత్రణ, ఎయిర్ కండిషనింగ్, భద్రత, పారిశుధ్యం—all ప్రయాణికుల నిర్ణయంపై ప్రభావం చూపుతాయి. ప్రయాణికుడు రూ.400 రోజువారీ పాస్ కొనుగోలు చేస్తే, అతనికి నిజంగా అంత విలువ లభిస్తున్నదా అన్నది కీలకం. అందుకే ప్రభుత్వం “ఒకే ధర అందరికీ” అనే విధానాన్ని మళ్లీ ఆలోచించవచ్చు. ఉపయోగించిన దూరం, ప్రయాణాల సంఖ్య ఆధారంగా డైనమిక్ పాస్ మోడల్ కూడా పరిశీలించవచ్చు. ఉదాహరణకు 10 ప్రయాణాలు, 20 ప్రయాణాలు, 40 ప్రయాణాలు వంటి ప్యాకేజీలు ఇవ్వవచ్చు. ఇది సాధారణ ప్రయాణికుడికి మరింత అనువుగా ఉండొచ్చు. స్మార్ట్ కార్డులు, మొబైల్ QR పాస్‌ల ద్వారా ఈ విధానం సులభంగా అమలు చేయవచ్చు. మహిళలు, విద్యార్థులు, సీనియర్ సిటిజన్లు, దివ్యాంగుల కోసం ప్రత్యేక రాయితీలు కూడా పరిగణించవచ్చు. అయితే ఈ రాయితీలకు అవసరమైన ఆర్థిక భారం ఎవరు భరిస్తారన్నది ప్రభుత్వం స్పష్టంగా నిర్ణయించాలి. ప్రభుత్వ సబ్సిడీ లేకుండా రవాణా సంస్థలపైనే మొత్తం భారం వేస్తే వారి ఆర్థిక పరిస్థితి దెబ్బతినవచ్చు. కామన్ పాస్ లక్ష్యం కేవలం ప్రయాణికుడికి చౌక ప్రయాణం ఇవ్వడం కాదు; బస్సు, మెట్రో వినియోగాన్ని పెంచడం కూడా. ప్రజా రవాణా వినియోగం పెరిగితే నగరంలో కాలుష్యం తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది. ఇంధన వినియోగం తగ్గుతుంది. ట్రాఫిక్ రద్దీ కూడా కొంత తగ్గవచ్చు. ఈ కోణంలో ప్రభుత్వం కామన్ పాస్‌ను ఒక ఆదాయ ఉత్పత్తిగా మాత్రమే కాకుండా నగర రవాణా విధానంలో భాగంగా చూడాలి. హైదరాబాద్ వంటి వేగంగా విస్తరిస్తున్న నగరంలో ఇంటిగ్రేటెడ్ పబ్లిక్ ట్రాన్స్‌పోర్ట్ అత్యవసరం. మెట్రో, ఆర్టీసీ, ఎంఎంటీఎస్, ఫీడర్ సేవలు—all ఒకే వ్యవస్థలో పనిచేస్తే ప్రయాణికుడికి ప్రయోజనం ఎక్కువ. భవిష్యత్తులో ఒకే కామన్ మొబిలిటీ కార్డుతో ఈ అన్ని రవాణా సేవలను ఉపయోగించే విధానం వస్తే మరింత ప్రయోజనం ఉంటుంది. అయితే మొదటి దశలో ధరల సమస్యనే ప్రభుత్వం పరిష్కరించాలి. ప్రజలకు అందుబాటులో లేని ధరతో కామన్ పాస్ వ్యవస్థ విస్తరించదు. ప్రస్తుత పునఃపరిశీలనలో ప్రభుత్వం ధరలను తగ్గిస్తుందా, కొత్త స్లాబ్‌లు ప్రవేశపెడుతుందా, విద్యార్థులు లేదా ఉద్యోగులకు ప్రత్యేక పాస్‌లు ఇస్తుందా అన్నది చూడాలి. మంత్రి పొన్నం ప్రభాకర్ వ్యాఖ్యల ప్రకారం, ప్రజల అభిప్రాయాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటున్నట్లు స్పష్టమవుతోంది. దీంతో త్వరలో సవరించిన చార్జీలపై ప్రకటన వచ్చే అవకాశం ఉందనే ఆసక్తి నెలకొంది. అయితే అధికారిక నిర్ణయం వెలువడే వరకు ప్రస్తుత చార్జీలే అమల్లో ఉంటాయి. మొత్తంగా ఆర్టీసీ-మెట్రో కామన్ పాస్ ఆలోచన నగర రవాణా దిశలో సానుకూలమైన అడుగు. కానీ దాని విజయాన్ని నిర్ణయించేది ధర, సేవా నాణ్యత, కనెక్టివిటీ, వినియోగ సౌలభ్యం. ప్రస్తుత రూ.400 రోజువారీ, రూ.8,500 నెలవారీ ధరలు ప్రయాణికులకు భారంగా ఉన్నాయనే అభిప్రాయాల నేపథ్యంలో ప్రభుత్వం పునఃపరిశీలనకు సిద్ధమైంది. సవరించిన చార్జీలు నిజంగా ప్రయాణికుల వాస్తవ అవసరాలకు సరిపోతేనే కామన్ పాస్ పెద్ద స్థాయిలో ఆదరణ పొందే అవకాశం ఉంది.