హోర్ముజ్ జలసంధిపై సేవా రుసుములు.. మిత్రదేశాలకు ప్రత్యేక సౌకర్యాలు?

ప్రపంచ ఇంధన సరఫరాలో అత్యంత కీలకమైన హోర్ముజ్ జలసంధి వినియోగంపై ఇరాన్ కొత్త విధానానికి సంకేతాలు ఇచ్చింది. చైనాలో నిర్వహించిన వరల్డ్ పీస్ ఫోరంలో మాట్లాడిన ఇరాన్ రాయబారి అబ్దోల్రెజా రహ్మాని ఫజ్లీ, భవిష్యత్తులో హోర్ముజ్ జలసంధి గుండా ప్రయాణించే నౌకల నుంచి సేవా రుసుములు వసూలు చేయనున్నట్లు వెల్లడించారు. అయితే ఈ రుసుములు టోల్ కాదని, సముద్ర భద్రత, పర్యవేక్షణ, పర్యావరణ పరిరక్షణ కోసం అందించే సేవలకు సంబంధించినవని స్పష్టం చేశారు. ఫజ్లీ వ్యాఖ్యల ప్రకారం, హోర్ముజ్ జలసంధి ఇరాన్ ప్రాదేశిక జలాల్లో భాగం కావడంతో అక్కడ భద్రతా నిర్వహణలో తమకు బాధ్యత ఉందన్నారు. నౌకల సురక్షిత ప్రయాణం, సముద్ర మార్గ పర్యవేక్షణ, భారీ నౌకల రాకపోకల వల్ల ఏర్పడే పర్యావరణ ప్రభావాలను తగ్గించే చర్యలకు అయ్యే ఖర్చుల కోసం సేవా రుసుములు విధించే ప్రతిపాదనపై పని జరుగుతోందని చెప్పారు. ఈ కొత్త ఏర్పాట్ల రూపకల్పనలో ఒమాన్‌తో కలిసి పనిచేస్తున్నామని కూడా ఆయన వెల్లడించారు. హోర్ముజ్ జలసంధి ఇరాన్, ఒమాన్ మధ్య ఉన్న అత్యంత కీలక సముద్ర మార్గం కావడంతో రెండు దేశాల సమన్వయం ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. అలాగే, క్లిష్ట పరిస్థితుల్లో తమకు మద్దతుగా నిలిచిన దేశాలకు ప్రత్యేక సౌకర్యాలు కల్పిస్తామని ఫజ్లీ పేర్కొన్నారు. "మిత్రదేశాలకు ప్రత్యేకంగా అనుకూల విధానం పరిశీలిస్తాం" అని ఆయన వ్యాఖ్యానించారు. అయితే ఏ దేశాలకు ఈ ప్రత్యేక రాయితీలు వర్తిస్తాయి, రుసుముల పరిమాణం ఎంత ఉంటుంది వంటి అంశాలపై అధికారిక వివరాలు వెల్లడించలేదు. హోర్ముజ్ జలసంధి ప్రపంచ ముడి చమురు మరియు ద్రవీకృత సహజ వాయువు (LNG) రవాణాలో అత్యంత కీలకమైన మార్గంగా గుర్తించబడింది. ప్రపంచ సముద్ర మార్గం ద్వారా జరిగే ముడి చమురు రవాణాలో సుమారు ఐదో వంతు ఈ జలసంధి గుండా సాగుతుందని విశ్లేషకులు పేర్కొంటున్నారు. అందువల్ల ఈ ప్రాంతంలో జరిగే ఏ మార్పు అయినా అంతర్జాతీయ ఇంధన మార్కెట్లపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంటుంది. ఇటీవలి మధ్యప్రాచ్య ఘర్షణల సమయంలో హోర్ముజ్ జలసంధి వినియోగంపై తీవ్ర ఉద్రిక్తత నెలకొంది. ఆ పరిస్థితుల్లో చమురు ధరలు పెరిగిన నేపథ్యంలో అంతర్జాతీయ మార్కెట్లు ఆందోళనకు గురయ్యాయి. అనంతరం ఇరాన్-అమెరికా మధ్య జరిగిన ప్రారంభ ఒప్పందం ప్రకారం వాణిజ్య నౌకలు 60 రోజుల పాటు ఎలాంటి రుసుములు లేకుండా ప్రయాణించేందుకు అంగీకారం కుదిరింది. అయితే ఆ గడువు పూర్తయిన తర్వాత అమల్లోకి వచ్చే శాశ్వత విధానంపై ఇంకా చర్చలు కొనసాగుతున్నాయి. అమెరికా గతంలో హోర్ముజ్ జలసంధిపై అదనపు రుసుముల ఆలోచనను వ్యతిరేకించినట్లు సమాచారం. ప్రస్తుతం ఇరాన్ ప్రతిపాదించిన సేవా రుసుములపై సంబంధిత దేశాల అధికారిక స్పందనలు రావాల్సి ఉంది. చర్చలు కొనసాగుతున్న నేపథ్యంలో తుది విధానం ఎలా ఉంటుందనే అంశంపై ఇంకా స్పష్టత లేదు.