హోర్ముజ్ సంక్షోభం ముదిరింది, ఇరాన్‌లో 140 లక్ష్యాలపై అమెరికా దాడులు

అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య కొనసాగుతున్న ఉద్రిక్తతలు హోర్ముజ్ జలసంధి కేంద్రంగా మరోసారి ప్రమాదకర స్థాయికి చేరాయి. సైప్రస్ జెండాతో ప్రయాణిస్తున్న GFS Galaxy వాణిజ్య నౌకపై దాడి జరిగిన తర్వాత, అమెరికా ఇరాన్‌లోని సుమారు 140 సైనిక లక్ష్యాలపై మూడో విడత దాడులు నిర్వహించినట్లు యూఎస్ సెంట్రల్ కమాండ్ ప్రకటించింది. అమెరికా అధికారిక ప్రకటన ప్రకారం, భూమి, సముద్రం నుంచి పనిచేసే యుద్ధ విమానాలు, డ్రోన్లు, నౌకాదళ ఆయుధాలతో ఈ దాడులు చేపట్టారు. ఇరాన్ క్షిపణి, డ్రోన్ కేంద్రాలు, నౌకాదళ సామర్థ్యాలు, మందుగుండు సామగ్రి నిల్వలు, సమాచార వ్యవస్థలు, తీరప్రాంత నిఘా కేంద్రాలు లక్ష్యాల్లో ఉన్నట్లు సెంట్రల్ కమాండ్ తెలిపింది. మూడు రాత్రుల్లో ఇరాన్‌కు సంబంధించిన 300కు పైగా లక్ష్యాలను కొట్టినట్లు అమెరికా పేర్కొంది. వాణిజ్య నౌకలు, పౌర నావికులపై దాడులు చేసే ఇరాన్ సామర్థ్యాన్ని తగ్గించడమే ఈ చర్యల ఉద్దేశమని తెలిపింది. అయితే అమెరికా ప్రకటించిన నష్టం వివరాలకు ఇరాన్ నుంచి పూర్తి స్వతంత్ర ధ్రువీకరణ అందుబాటులో లేదు. తాజా ఘర్షణకు GFS Galaxy నౌకపై జరిగిన దాడి ప్రధాన కారణంగా మారింది. ఒమాన్ తీరానికి సమీపంలో ప్రయాణిస్తున్న ఈ నౌకలో మంటలు చెలరేగడంతో ఇంజిన్ గది తీవ్రంగా దెబ్బతింది. నౌక ప్రయాణం కొనసాగించలేని పరిస్థితి ఏర్పడింది. ఒమాన్ అధికారులు 23 మంది సిబ్బందిని రక్షించగా, ఒకరు గల్లంతయ్యారు. భారత విదేశాంగ శాఖ ప్రకారం, నౌకలో 11 మంది భారతీయులు ఉన్నారు. వారిలో 10 మందిని రక్షించగా, ఒక భారతీయుడు గల్లంతైనట్లు తెలిపింది. భారత రాయబార కార్యాలయం ఒమాన్ అధికారులతో కలిసి గాలింపు, రక్షణ చర్యలను పర్యవేక్షిస్తోంది. వాణిజ్య నౌకలు, పౌర మౌలిక వసతులను లక్ష్యంగా చేసుకోవడం ఆగాలని భారత్ కోరింది. GFS Galaxy నౌకను ఇరాన్ రివల్యూషనరీ గార్డ్స్ దాడి చేసినట్లు అమెరికా ఆరోపించింది. ఇరాన్ వర్గాలు మాత్రం నౌక తమ సూచించిన మార్గాన్ని అనుసరించలేదని వాదించాయి. ఈ ఘటనకు సంబంధించిన పూర్తి వివరాలు, దాడి పరిస్థితులు, ఉపయోగించిన ఆయుధంపై అధికారిక దర్యాప్తు వివరాలు ఇంకా పూర్తిగా వెలువడలేదు. అమెరికా దాడుల తర్వాత ఇరాన్ ప్రతీకార చర్యలకు దిగినట్లు ప్రకటించింది. బహ్రెయిన్, కువైట్, ఖతార్, జోర్డాన్, ఒమాన్‌లో అమెరికా దళాలు లేదా సైనిక సదుపాయాలు ఉన్న ప్రాంతాలను లక్ష్యంగా చేసుకుని క్షిపణులు, డ్రోన్లు ప్రయోగించినట్లు ఇరాన్ తెలిపింది. కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఎయిర్ రైడ్ సైరన్లు మోగగా, గగనతల రక్షణ వ్యవస్థలు అప్రమత్తమయ్యాయి. జోర్డాన్‌లోని ప్రిన్స్ హసన్ ఎయిర్‌బేస్, కువైట్, బహ్రెయిన్‌లోని సైనిక సదుపాయాలను లక్ష్యంగా చేసుకున్నట్లు ఇరాన్ రివల్యూషనరీ గార్డ్స్ ప్రకటించింది. అయితే ఆయా దాడుల్లో అమెరికా సైనిక సదుపాయాలకు జరిగిన నష్టం, ప్రాణనష్టం వివరాలకు స్వతంత్రంగా పూర్తి ధ్రువీకరణ లభించలేదు. ఒమాన్‌లోని దుక్మ్ ప్రాంతంపై దాడి జరిగినట్లు కూడా కథనాలు వచ్చాయి. ఒమాన్ ప్రభుత్వం ఇరాన్ దౌత్య ప్రతినిధిని పిలిపించి నిరసన వ్యక్తం చేసినట్లు అంతర్జాతీయ నివేదికలు పేర్కొన్నాయి. దశాబ్దాలుగా అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య మధ్యవర్తిత్వం చేస్తున్న ఒమాన్‌పై దాడుల ప్రభావం దౌత్య ప్రయత్నాలను మరింత క్లిష్టం చేసింది. హోర్ముజ్ జలసంధిని మూసివేశామని ఇరాన్ ప్రకటించింది. అమెరికా మాత్రం జలసంధి తెరిచే ఉందని, ఒమాన్ తీరానికి సమీపంలోని దక్షిణ మార్గంలో వాణిజ్య నౌకల ప్రయాణం కొనసాగుతోందని పేర్కొంది. వాస్తవంగా నౌకల రాకపోకలు తీవ్రంగా తగ్గినట్లు సముద్ర రవాణా గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి. కాల్పుల విరమణ ఒప్పందం ముగిసిందని డొనాల్డ్ ట్రంప్ ప్రకటించినప్పటికీ, ఇరాన్ చేసిన విజ్ఞప్తి మేరకు చర్చలను కొనసాగించేందుకు అమెరికా అంగీకరించినట్లు కూడా తెలిపారు. అందువల్ల అమెరికా ఇకపై శాంతి చర్చలు జరపబోదనే వాదన సరైనది కాదు. సైనిక దాడులు కొనసాగుతున్న సమయంలోనూ మధ్యవర్తిత్వ ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. హోర్ముజ్ జలసంధి ప్రపంచ చమురు, సహజవాయువు రవాణాకు అత్యంత కీలక మార్గం. ఈ ప్రాంతంలో నౌకలపై దాడులు, ప్రయాణ ఆంక్షలు పెరిగితే చమురు ధరలు, రవాణా బీమా, సరకు రవాణా ఖర్చులు పెరిగే ప్రమాదం ఉంది. తాజా ఘర్షణల తర్వాత అంతర్జాతీయ చమురు ధరలు కూడా పెరిగాయి. తాజా పరిణామంగా, సోమవారం హోర్ముజ్ జలసంధిని తెరవడం, బలహీనంగా మారిన కాల్పుల విరమణను పొడిగించడం లక్ష్యంగా అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య ప్రాథమిక అవగాహన కుదిరినట్లు అసోసియేటెడ్ ప్రెస్ నివేదించింది. అయితే దాని అమలు, నౌకల స్వేచ్ఛాయుత రాకపోకలు, సైనిక దాడుల నిలిపివేతపై ఇంకా పూర్తి స్పష్టత రావాల్సి ఉంది. మొత్తంగా, ఇరాన్‌లోని 140 సైనిక లక్ష్యాలపై అమెరికా దాడులు, ఇరాన్ ప్రతీకార ప్రకటనలు, హోర్ముజ్ మూసివేతపై విభిన్న వాదనలు పశ్చిమాసియాలో పరిస్థితిని మరింత అస్థిరంగా మార్చాయి. ఇప్పుడు ప్రధాన దృష్టి వాణిజ్య నౌకల భద్రత, గల్లంతైన భారతీయుడి గాలింపు, ప్రాంతీయ దాడుల నియంత్రణ, దౌత్య ఒప్పందం అమలుపైనే ఉంది.